Strategisch Omgevingsmanagement

De komende Omgevingswet gaat voor een hoop veranderingen zorgen in planologisch Nederland. Projecten zullen via omgevingsmanagement op een wezenlijk andere manier moeten worden aangevlogen om een kans van slagen te hebben. Het vroeg en actief betrekken van alle mogelijke stakeholders voorkomt dat het project in de vergunningsfase vertraging oploopt. Dat is althans de theorie.

Sociaal Cultureel Planbureau

Of dit in de praktijk ook zo gaat zijn valt te bezien. Niets voor niets schrijft het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) in haar rapport “Niet Buiten de Burger Rekenen” (2015) dat het grootste gevaar van de Omgevingswet ligt in een voortrazende overheid die door middel van deze wet juist de sterkere stakeholders in de maatschappij van een voordeel voorziet. Immers, participatie is leuk voor betrokkenen die goed geïnformeerd en mondig voor de dag komen. Helaas is niet iedereen in Nederland van dergelijke skills voorzien. Het gevaar dreigt dus te ontstaan dan sociaal zwakkere wijken uit de samenleving onevenredig worden opgezadeld met eventueel nadelige gevolgen van projecten. De maatschappij worden echter in alle opzichten mondiger, getuige onder andere de recente ophef over de toewijzing van AZC’s. Ook uit wijken waar voorheen weinig protest te verwachten viel kwam nu opeens een krachtig tegengeluid, wat leidde tot vertraging en negatieve beeldvorming.

Wat te doen bij participatie?

Echt strategisch Omgevingsmanagement voorziet in het tijdig en actief betrekken van alle stakeholders, op basis van respect, openheid en oprechte interesse. Door goed te luisteren naar de argumenten en feedback van alle  partijen uit de maatschappij kan een project beter worden uitgevoerd en zonder onnodige vertraging worden gerealiseerd. Daarvoor dienen echter zowel de overheid als infrastructurele partijen een wezenlijk andere houding aan te nemen ten opzichte van de partijen die zich melden vanuit deze maatschappij.

Een aantal zaken is hierbij van belang:

  1. Ga vanuit oprechte interesse aan tafel met alle mogelijke stakeholders. Een open houding helpt bij het kweken van wederzijds begrip en leidt tot mooie gesprekken waaruit waardevolle aanbevelingen kunnen komen.
  2. Probeer alle stakeholders te laten participeren, ook diegenen die lastiger aan tafel te krijgen zijn. Sommige groepen zullen zich moeilijk kenbaar maken. Pas op het laatste moment worden ze zichtbaar, meestal bij een protestactie. Dit is te voorkomen door juist ook deze groepen vanaf de start bij het proces te betrekken.
  3. Wees eerlijk en duidelijk over de mate van participatie die mogelijk is. Dit voorkomt valse verwachtingen en teleurstellingen. Het is niet erg om deze duidelijkheid snel te scheppen.
  4. Wees niet bang om tegengas te krijgen. Participatie is niet altijd alleen leuk en positief, soms is het ronduit negatief. Maar pas als alle emoties op tafel liggen kan er worden gekeken naar mogelijke oplossingen.